Skip to main content

बरम बाबा ( बरम देव बाबा ) / Baram Baba ( Baram Dev Baba )


बरम बाबा ( बरम देव बाबा )
गांव में कुल देवता के साथ ही बरम बाबा की भी बहुत मान्‍यता है। लड़के की शादी होने पर उसका मौर ( सिर पर बांधा जाने वाला मुकुटनुमा साज ) गांव के डीह बाबा और बरम बाबा को अर्पित करने की प्रथा है। ऐसा मानना है की किसी भी प्रकार का शुभ कार्य करने से पहले, बरम बाबा का आशीर्वाद लेना अनिवार्य होता है । सामान्यतः, बरम बाबा का स्‍थान हर गांव में होता है। मुख्यतः, जो ब्राह्मण किसी कारण वश अपनी जान दे देते है, वह बरम हो जाता है। बरम ब्रह्म का देशज रूप है।

पूरब में बरम बाबा स्थापित करने की परंपरा बहुत ही पुरानी है। लोगों का इनपर विश्‍वास भी अटल है I जिस भी बरम बाबा की कहानी आप सुनेंगे, उसमें उत्‍पीड़न से जान देने अथवा अकाल मृत्यु हो जाने की कहानी ही सामने आएगी। सभी बरम बाबा के बारे में यह मान्‍यता है कि वह उन्हीं लोगों को परेशान करते है, जिन्होंने उन्हें प्रताड़ित किया होता है। कई परिवार तो इन्हीं बरम बाबा के कारण समूल नष्‍ट हो जाते। लेकिन अन्‍य लोगों की यह रक्षा और मदद भी करते हैं। जो भी इनकी पूजा करता है, उसकी मनोकामना पूरी हेाती है। बिहार, उत्तर-प्रदेश और झारखंड राज्य में ऐसे बरम बाबा की मूर्तियां देखने को मिलती है I


हमारे गांव के आसपास भी बरम बाबा की कई मूर्तियाँ स्थापित हैं। उनके नाम तो मुझे याद नहीं, लेकिन बुजुर्ग बताते हैं कि गाँव में कभी कभी किसी व्यक्ति के भीतर बरम बाबा का वास होता है I उसे हमारे यहां बरम लगना कहते है I बरम बाबा का आकार शंकू की तरह होता है I दिखने में लगभग शिव लिंग की तरह होता है I दो-तीन फीट की ऊंचाई वाले चबूतरे पर इनकी स्थापना की जाती है I मुख्य तौर पर गाँव के बाहर, खेतों में इनको स्थान दिया जाता है I इसी के आस पास बास की लकड़ी को खडा कर उसपर लाल रंग का झेंडा लगाया जाता है I इनका स्थान देव तुल्य होता है I

जिस प्रकार हर देवी-देवताओं का पूजन करने का विधि होता है। उसी प्रकार बरम बाबा की भी लोग अलग अलग प्रकार से पूजा करते है I दीप की आरती करना, अगरबती दिखाना, भोग लगाना और उन्हें वस्त्र चढ़ाना - यह बरम की पूजा विधि में से एक मुख्य विधि है I लोग गीत गाकर इन्हें प्रश्न करते है I

" बरम बाबा - एक रहस्य " नामक एक पुस्तक भी है, जिसके लेखक नीरज पांडेय है I

उपयुक्त बरम बाबा, यह मेरे गाँव में है I 
गाँव - मोहन डडवा, जिल्हा : कैमूर ( भभुआ ), बिहार 

Comments

Popular posts from this blog

बुधवार पेठ , पुणे / Budhwar Peth, Pune

बुधवार पेठेचा इतिहास , पुणे सन १७०३ मध्ये औरंगजेबाने ही पेठ वसवली. औरंगजेब जेव्हा महाराष्ट्राच्या स्वारीवर होता त्यावेळेस त्याच्या सैन्याचा मुक्काम येथे होता. मुही उत मिलत नावाचा औरंगजेबाचा एक नातू पुण्यात मेला होता त्याच्या स्मरणार्थ म्हणून या पेठेचे नाव औरंगजेबाने मुहीयाबाद असे ठेवले होते. पुण्याचे नाव सुद्धा याच काळात बदलून मुहीयाबाद ठेवण्यात आले. पुढे माधवराव पेशव्यांच्या काळात साधारण सन १७६१ च्या दरम्यान गोविंद श्रीराम खासगीवाले यांच्याकडे या पेठेचे शेटेपण आले आणि त्यांनी या पेठेची पुनर्रचना केली. रस्त्यांचे रुंदीकरण आणि व्यापारी वर्गाला प्रोत्साहन देणे ही कामे खासगीवाले यांनी केली त्यामुळे अल्पावधीतच पुण्यातील एक महत्वाचे व्यापारी केंद्र म्हणून ही पेठ उदयाला आली.  पुढे दुसऱ्या बाजीरावाच्या काळात बुधवार वाडा या पेठेत बांधण्यात आला. नाना फडणीस यांनी बेलबागेत विष्णू मंदिर बांधले. मंदिरांचा मोठा समूह असणारी तुळशीबाग, कोतवाल चावडी आणि तांबडी जोगेश्वरी मंदिर अशी अनेक बांधकामे येथे झाली.  सन १७९५ मध्ये प्रसिद्ध तुळशीबाग मंदिराचे बांधकाम पूर्ण झाले. जवळ ज...

Mahadev Kashinath Gokhale / महादेव काशिनाथ गोखले

महादेव काशिनाथ गोखले पुण्याच्या पेठांमध्ये असले अचाट भिडू राहून गेले आहेत की आज त्यांचे किस्से सांगितले तर लोकांना ते दंतकथा वाटतात. असेच एक आजोबा पेरूगेट पोलीस चौकीजवळ साठ वर्ष पेपर विकायचे. टिपिकल पांढरा शर्ट, चड्डी, तोंडावर कधी एकदा तुमचा अपमान करू असे भाव, काटक शरीर. आता त्यांचं वैशिष्ठ्य काय अस तुम्ही विचाराल तर त्याची लाईन खूप मोठी आहे, ऐकून तुम्हाला दम भरेल. नाव महादेव काशिनाथ गोखले , जन्म १९०७ साली झाला असावा. राहायला सदाशिव पेठ पुणे. शिक्षण- चौथी व्यवसाय- बुक बाइंडीग आणि वर्तमानपत्र विकणे, छंद- अचाट गोष्टी करणे. आता परवा पर्यंत म्हणजे २०१० पर्यंत ते भरतनाट्यमंदिर जवळच्या एका छोट्याशा दुकानात ते दिसायचे. म्हणजे काय तर  टिळकांच्या काळापासून ते मनमोहनसिंग यांचा काळ त्यांनी जवळून पाहिला. महादेव गोखलेंना बाबुराव म्हणून ओळखत. तर हे बाबुराव रोज पहाटे 3.३० वाजता उठायचे. पेरूगेटजवळच्या आपल्या घरापासून धावायला सुरु करायचे ते थेट कात्रजमार्गे खेड-शिवापूर, तिथून डायरेक्ट सिंहगड  मग परत खडकवासला मार्गे पुण्यात पेरूगेटच्या दुकानात ९च्या ठोक्याला हजर. हा दिनक्रम वयाच्या ...

Shree Badaviling Temple, Krishnapura, Hampi ( Karnataka )

Shree Badaviling Temple, Krishnapura, Hampi ( Karnataka ) A huge monolithic Shiva Linga inside a cella, built by the side of the Lakshmi-Narasimha Temple enclosure. The Shiva Linga has a three-eye mark drawn on it in line carving. The three-eye mark depicts the three eyes of Lord Shiva. It is believed that the temple has been in existence since the period of the Vijayanagara Empire. This huge Linga, which is about 5 meters high, is locally called by the name Badaviling or Badavilinga. It is noteworthy that a channel that runs by the side of this shrine is diverted to enter the cella and thus this Linga is made to stand amidst water always. This Linga is situated inside a small stone chamber. There is a single opening in front of the chamber through which devotees can get in. An interesting thing to note about the design of the stone chamber is that it has no ceiling. During the daytime, sunlight enters through the opening in the ceiling and floods the Shiva Linga wi...