Skip to main content

Posts

Gatha Temple , Dehu / गाथा मंदिर , देहु

गाथा मंदिर , देहू देहू में स्थित गाथा मंदिर पुणे के प्रसिद्ध मंदिरों में से एक है। मंदिर के द्वार पर संत तुकाराम महाराज की मूर्ति विराजमान है। लोगों को जो सबसे ज्यादा आकर्षित करता है वह है मंदिर की दीवारों पर संत तुकाराम की सभी गाथाओं / किंवदंतियों / नक्काशियों की नक्काशी, जिन्हें पढ़ना बहुत आसान है। कहा जाता है कि मंदिर में जाने पर कम से कम 3 गाथाएं अवश्य पढ़नी चाहिए। मंदिर इंद्रायणी नदी के तट पर स्थित है। मंदिर का परिसर अत्यंत शांत है। इसके अलावा, कथाओ के अनुसार नदी पर एक ऐसी जगह है जहाँ गाथा तैरती है जिसे याद नहीं किया जाना चाहिए। मंदिर के अंदर फोटोग्राफी की अनुमति नहीं है । यहां तक ​​कि मंदिर की बाहरी वास्तुकला भी आकर्षक है। प्रवेश द्वार के दोनों ओर हाथी की मूर्तियाँ है। देहू एक आध्यात्मिक स्थान है जहाँ संत तुकाराम महाराज का जन्म हुआ था। यह तीर्थ यात्रियों का एक स्थान है। संत तुकाराम महाराज का मंदिर 1723 में बनाया गया था। ऐसा कहा जाता है कि जिस घर में वे निवास करते थे, वह आज भी अस्तित्व में है। देहू के मुख्य आकर्षणों में से एक है पालकी (पालकी) यात्रा। इस यात्रा के द...

Samarbhumi Umbarkhind / समरभूमी उंबरखिंड

समरभूमी उंबरखिंड  शिवरायांनी लढलेल्या अनेक लढायांपैकी एक महत्वाची लढाई म्हणजे उंबरखिंडीची लढाई. खोपोली पाली रोडवर उंबर गावापासून पुढे उंबरखिंडीचा फाटा लागतो, या फाट्यापासून गाडीने ४ किमी आत गेल्यावर समरभूमी उंबरखिंड स्मारक आहे . इतिहास : इ.स. १६६१ च्या जानेवारीत शाहीस्तेखानाने कारतलबखानाला शिवाजी महाराजांच्या ताब्यात असलेले उत्तर कोकण काबीज करण्याच्या मोहीमेवर पाठविले. कारतलबखानाबरोबर, कछप, जसवंत कोकाटे, जाधवराव हे सरदार व रायबाघन ही स्त्री सरदार होती. याशिवाय पायदळ व घोडदळ अंदाजे २०,०००, घोडे, बैल, छोट्या तोफा, बंदूका, डेरे, हत्ती, खजिना असा मोगली सरंजाम होता. खान पूणे, तळेगाव- वडगाव- मळवली मार्गे लोणावळ्याकडे सरकला वास्तविक पाहाता वाटेवरील लोहगड, विसापूर किल्ले स्वराज्यात होते, पण महाराजांच्या आज्ञेमुळे या किल्ल्यावरुन खानाच्या सैन्याला कोणताच विरोध झाला नाही. कारण उंबरखिंडीत खानाला कोंडीत पकडून झोडपून काढणे शक्य होते. महाराजांनी नेताजीला खानाच्या वाटेवरील पाणवठ्यांची, विहिरींची कोंडी करण्याचा हुकूम दिला. त्यामुळे खानाची फौज तहानेने हैराण झाली. खानाला उंबरखि...

Vasota Fort / किल्ले वासोटा

अवर्णनीय वनदुर्ग, वासोटा   वासोटा किल्ला बांधण्याचे श्रेय शिलाहार वंशीय दुसऱ्या राजा भोजकडे जाते . प्रथमत: शिर्के व मोरे यांच्याकडे वासोट्याचा ताबा गेला . पुढे ६ जून , १६६० रोजी शिवरायानी वासोटा किल्ला जिंकला . राजापूर प्रकरणी पकडलेल्या राव्हग्टन व इतर इंग्रजाना शिवरायांनी या किल्ल्यावरच कैदेत ठेवले होते . पुढे २७ सप्टेंबर , १६७९ रोजी शिवरायांना या गडावरच गुप्तधनाने भरलेले ४ हंडे सापडले . इ.स. १७०० मध्ये औरंगजेबने सज्जनगडास वेढा घातल्यानंतर परशुराम प्रतिनिधींनी सज्जनगडावरील सर्व मौल्यवान मूर्ती वासोट्यावर आणून ठेवल्या होत्या . पुढे १७३० मध्ये औंधचे प्रतिनिधी व पेशवे यांच्यात तंटा निर्माण झाला . पेशव्यांचे सेनापती बापू गोखले यांनी पंतप्रतिनिधीचा पराभव केला . पण आपल्या धन्याचा पराभव सहन न होऊन ताई तेलीणीने वासोटा किल्ल्यावर जाऊन पेशव्याविरुध्द बंड पुकारले . तब्बल ८ - १० महिने झुंज देऊन बापू गोखल्यांनी वासोटा परत जिंकून घेतला . त्यासंबंधी एका जुन्या आर्येमध्ये वासोट्याचा गंमतीचा उल्लेख येतो- "श्रीमंत प्रतिनिधींचा हा अजिंक्य किल्ला वासोटा । ताई तेली...

Visapur Fort , Malavali / किल्ले विसापूर , मलवली

विसापूर ऊर्फ संबळगड : मुंबईहून पुण्याकडे जातांना लोणावळा सोडले की लोहगड-विसापूर ही जोडगोळी गिर्यारोहकांचे लक्ष वेधून घेत असते. मळवलीरेल्वेस्थानकावर उतरल्यावर समोरच दिसतो तो म्हणजे लोहगड. मात्र डोंगरामागे लपलेला विसापूर किल्ला भाजे गावात गेल्यावरच नजरेस पडतो. पवन मावळात मोडणारा हा विसापूर किल्ला खंडाळा (बोर) घाटाचे संरक्षण करतो. पूर्वीपासूनच दुर्लक्षित असलेला हा विसापूर किल्ला इतिहासात फार मोठे असे स्थान मिळवू शकला नाही. इतिहास : मराठे इ.स. १६८२ सालच्या ऑक्टोबर महिन्यात पुण्याच्या उत्तर बाजूला स्वारीसाठी गेले. डिसेंबरच्या पहिल्या आठवडात शहाबुद्दीन चाकणमध्ये होता. मराठे लोहगडाच्या बाजूला आल्याचे समजल्यावर तो तेथे पोहचला. तेथे त्याने केलेल्या चकमकीत ६० माणसांची कत्तल झाली. तेथून मराठे विसापूर किल्ल्यावर गेल्याचे समजले म्हणून तो तेथे पोहचेपर्यंत मराठे कुसापुर गावाजवळ पोहचले. १६८२ मध्ये मराठांचा आणि मोगलांचा शिवाशिवीचा खेळ चालूच होता. ४ मार्चइ.स. १८१८ ला जनरल प्रॉथर लोहगड जिंकण्यासाठी आला. त्याने सर्व प्रथम विसापूर जिंकला. ज्या दिवशी विसापूर इंग्रजांनी घेतला त्याच्या दुसर्‍याच दिवश...

Shree Gajanan Maharaj Temple , Alandi , Pune

संत श्री गजानन महाराजांना   भगवान दत्तात्रेयचे तिसरे रूप मानले जाते, आधीचे दोन रूप म्हणजे अक्कलकोटचे स्वामी समर्थ आणि शिर्डीचे साई बाबा, महाराजांचे सर्वप्रथम दर्शन शेगाव मध्ये २३ फेब्रुवारी १८७८ रोजी झाले, महारांच्या जन्माचा कुठलाही पुरावा नाही म्हणून २३ फेब्रुवारीला महाराजांचा प्रगट दिन म्हणून साजरा केल्या जातो. गजानन महाराज परमज्ञानी, अध्यात्मिक, महान योगी आहेत.  महाराजांनी या भूतलावर अवघे ३२ वर्ष वास्तव्य केले आणि यादरम्यान त्यांनी आपल्या अनन्य लीला दाखवून भक्तांना जीवन संपन्न केले. महाराज हे अवलिया संत आहेत तरी स्वच्छताबद्द आहेत. महाराजांनी भक्तांना रोगमुक्त आणि भयमुक्त केले, भूतबाधा निमावल्या, गरिबांनाही धन्य केले, तसेच कुत्सितांचे अज्ञान दूर केले आणि दाम्भिकांना धडा शिकवला. मानवतेला सदाचार संपन्न करून महाराज ८ सप्टेंबर १९१० ला समाधिस्त झाले. तत्पूर्वी दोन वर्ष आधीच महाराजांनी समाधीचा दिवस आणि समाधीची जागा भक्तांना सुचित केली होती आणि उपदेश केला की मी नेहमी इथेच राहिल. 🙏 Authorized Branch of Shree Sanshtan - Shri Kshetra Alandi Sh...

Pataleshwar Caves , Pune

Situated on the Jangli Maharaj Road in Pune  , Pataleshwar Cave Temple is enshrined by Lord Pataleshwar - the God of the Underworld, who is a form of Lord Shiva . Carved out of a single magnanimous rock, this spellbinding monolithic find is located right in the heart of the city and is a revered Hindu shrine which is thronged by hundreds of devotees and pilgrims on an everyday basis. What is more, the temple has an exuberant architecture with elaborate carvings on the walls and miniature paintings. Other than Lord Shiva, the temple is also dedicated to Nandi and has idols of other Hindu gods and goddesses as well including Lord Ram, Sita, Lakshmi, Lakshman, Ganesh etc. The construction of the temple was inspired by the majestic Elephanta Caves but it was left incomplete. For the same reason, the temple has no real entrance; the only major entrance is next to a banyan tree in the courtyard. The temple is maintained by the Archaeological Survey of India (ASI). ...

Tung Fort ( Kathingad ) / किल्ले तुंग ( कठीणगड)

Lush green Tung via Tikona Fort Trek – Bike Ride journey Maharashtra  is the home to a number of spectacular monsoon destinations, one among which is its numerous forts. While a few of these places will treat you with amazing views without making much of an effort, there are some places where one would need to earn their views. Tung fort trek is the perfect example of how nature will bless you with some outstanding view once you reach the top of the fort. Date of experience : 2nd November 2019 Trip type : Traveled with friends Tung Fort Details Tung Fort Trek Difficulty Level : Moderate Base Village for Tung Fort : Tungwadi Region : Lonavala Tung Fort Height:  3000 ft. (approx.) My journey to Tung Fort from Tikona With Pune being my city of residence from the last couple of years, I have explored most of the touristy places in and around the city. My Kind of Diwali, I have been traveling almo...

Tikona Fort ( Vitandgad ) / किल्ले तिकोना ( वितंडगड )

भटक्यांच्या वाटेवरचा तिकोना ! मुंबई-पुणे हमरस्त्यावरुन दिसणारे लोहगड आणि विसापूर किल्ले आपल्याला सर्वांना माहीत आहेत. याच किल्ल्यांच्या मागील बाजूस पवनमाळ प्रांतात असणाऱ्या तिकोना ऊर्फ वितंडगड याची आपण ओळख करून घेऊया. लोहगड आणि विसापूरच्या किल्ल्याच्या मागे हा किल्ला असल्याने थेट नजरेस पडत नाही. सध्याच्या द्रुतगति महामार्गावरून मात्र हा किल्ला सहज दृष्टीक्षेपात येतो. बोरघाट चढून गेल्यावर माथ्यावर कार्ले, भाजे, बेडसे, भंडारा आणि शेलारवाडी ही लेणी आहेत. या लेण्यांच्या सुरक्षिततेसाठी उभारलेले किल्ले म्हणजे लोहगड, विसापूर, तुंग आणि तिकोना. प्राचीन बंदराना घाटमाथ्याशी जोडणाऱ्या अनेक घाटवाटा या परिसरात आहेत त्यामुळे यावर वचक ठेवण्यासाठी या दुर्गांची निर्मीती केली होती. साधरणतः या परिसरातील लेणी ही बौद्ध आणि हिनयान पद्धतीची असल्यामुळे हे सर्व किल्ले ८०० ते १००० या काळात बांधलेले असावेत. इतिहास इ.स. १५८५ च्या सुमारास निजामशाहीचा सरदार मलिक अहमद निजामशहा याने हा किल्ला जिंकला आणि किल्ला निजामशाहीत सामील झाला. या गडाबद्दलचा इतिहास फारसा कुठेही उपलब्ध न...

Shankheshwar Parshwnath Shwetamber Jain Kalash Mandir

पुणे लोनावाला पुराने महामार्ग पर स्थित यह मंदिर बिर्ला गणेश मंदिर के एकदम विपरीत दिशा में है । यह जैन मंदिर पर्यटकों और जैन भविको के लिए आकर्षण का केंद्र है । इसकी बनावट कलश में रखे नारियल कि तरह है , इसीलिए इसे कलश मंदिर के नाम से जाना जाता है । मंदिर के ऊपरी भाग में Shankheshwar Parshwnath Shwetamber जी का मूर्ति निहित है । इसकी आंतरिक एवं बाह्य  कलाकृतियां एकदम देखने लायक है । मंदिर के निचले हिस्से में एक ध्यान गृह है । वहाे के दीवारों पर कहानियां ओर जानकारियां उपलब्ध है , जिसे पत्थरों पर लिखा गया है । मंदिर के पिछले हिस्से में एक विशाल भोजनालय है । यहां का भोजन एकदम सात्विक ओर सुद्घ होता है । मंदिर के अगले भाग में भाविको के रहने के लिए धर्मशालाएं बनाई गई है l मंदिर के परिसर में जाने से पहले कुछ बातो का ध्यान विशेष रूप से रखना पड़ता है । यहां महिलाओ एवंं पुरुषों को छोटे एवं मॉडर्न कपड़ों में आना वर्जित है । मंदिर में जाते समय महिलाओ के सिर पर ओढ़नी होना आवश्यक है । मंदिर के गर्भगृह में छायाचित्र करना वर्जित है । यदि आपको छायाचित्रण करना भी है तो आप मंदिर के बाह...

महादजी शिंदे छत्री मंदिर , पुणे / Mahadji Shinde Chhatri Temple , Pune

Mahadji Shinde Chhatri Temple Shinde Chhatri ( शिंदे छत्री ) , located in Wanwadi , a well known place in Pune , India, is a memorial dedicated to the 18th century military leader Mahadji Shinde who served as the commander-in-chief of the Maratha army under the Peshwas from 1760 to 1780. It is one of the most significant landmarks in the city and is reminiscent of the Maratha rule. It is a hall that marks the spot of Mahadji Shinde's cremation on 12 February 1794.  In 1794, the complex of the memorial only had a temple, dedicated to Lord Shiva, which was built by Mahadji Shinde himself. He died the same year and his last rites were performed in the premises.  In 1965, a samadhi (memorial) was constructed outside the sanctum of the Shiva temple, in memory of Mahadji Shinde, exactly where he was cremated. Madhavrao Shinde was responsible for the building of the complex, along with the memorial of Mahadji Shinde. The Scindia of Gwalior are the descendants of Daulat_Rao...