Skip to main content

सासवड दर्शन / Saswad Darshan


सासवड दर्शन 

सासवड महाराष्ट्रातील एक इतिहासप्रसिद्घ स्थळ आहे. त्याची लोकसंख्या २६,६८९ (२००१) होती. ते पुणे जिल्ह्यात पुण्याच्या आग्नेयीस सु. २७ किमी. वर कऱ्हा नदीकाठी बाबदेव व दिवे घाटातून जाणाऱ्या जुन्या पुणे-सातारा रस्त्यावर वसले आहे. या गावाचा प्राचीन इतिहास ज्ञात नाही; तथापि हे बाळाजी विश्वनाथ (पहिला पेशवा) याच्या काळापासून भट घराण्याचे (पेशवे घराण्याचे) दक्षिणेकडील निवासस्थान होते. उत्तर पेशवाईतील पुरंदरे सरदारांचे हे मूळ गाव होय. या गावात पेशव्यांचा जुना वाडा असून सांप्रत तेथे तहसील कार्यालय आहे, तर पुरंदरे सरदारांचा वाडा संगमेश्वर मंदिराजवळ आहे. तो तटबंदीयुक्त आहे. कऱ्हा आणि एक उपनदी यांच्या संगमावर संगमेश्वराचे भव्य मराठाकालीन वास्तुशैलीचे मंदिर आहे.त्यांत भित्तिचित्रे, मूर्तिकाम व शिखरात चुनेगच्चीतील प्रतिमा नाहित.

सासवडमध्ये इ. स. १८७९ मध्ये नगरपालिकेची स्थापना झाली. नगरपालिका पाणीपुरवठा, स्वच्छता आणि अन्य सुविधा पुरविते. पाणीपुरवठा मुख्यत्वे कऱ्हा आणि कम्बळी या नद्यांतील पाण्याद्वारे होतो; मात्र उन्हाळ्यात या नद्या आटत असल्यामुळे नगरपालिकेने जॅकवेलची व्यवस्था कार्यवाहीत आणली आहे. महाराष्ट्र शिक्षण मंडळातर्फे (पुणे) गावात एक हायस्कूल व वाघिरे महाविद्यालय चालविण्यात येते. येथे बाजारपेठ आहे.

सासवडच्या नैर्ऋत्येस सु. १० किमी. वर पुरंदर हा इतिहासप्रसिद्घ डोंगरी किल्ला आहे. या किल्ल्यास शिवकालात व पुढे पेशवाईत लष्करीदृष्ट्या फार महत्त्व प्राप्त झाले होते; कारण तो मजबूत असून अवघड चढण असलेला आहे. या किल्ल्यावर १२ जून १६६५ रोजी छत्रपती शिवाजी व मोगल सरदार मिर्झाराजा जयसिंग यांत तह होऊन शिवाजींनी २३ किल्ले मोगलांना दिले. जेव्हा निजामाने इ. स. १७६३ मध्ये पुणे लुटले, तेव्हा गोपिकाबाईंसह पेशवे कुटुंबियांनी याच किल्ल्याचा आश्रय घेतला. निजामाने पुण्याबरोबर सासवडही लुटून पेशव्यांचे मौल्यवान दागिने लुटले. एवढेच नव्हे तर पेशव्यांनी सासवडच्या वाड्यात जतन केलेली महत्त्वाची कागदपत्रे जाळली. उत्तर पेशवाईत सवाई माधवरावांचे जन्मल्यानंतरचे काही दिवस येथेच व्यतीत झाले. या किल्ल्यामुळेच सासवडचे महत्त्व वाढले.


ठिकाणांची यादी :
१. मस्तानी ( बाई ) तलाव ( दिवे घाट पायथा )
२. श्री मस्तानेश्वर मंदिर ( दिवे घाट पायथा )
३. श्री विठ्ठल मूर्ती ( दिवे घाट )
४. किल्ले मल्हारगड ( सोनोरी गाव )
५. सरदार पानशे वाडा ( सोनोरी गाव )
६. सरसेनापती बाजी पासलकर समाधी ( कुंभारवाडा )
८. सरदार गोदाजी जगताप समाधी ( सिद्धेश्वर कॉलनी )
८. पेशवे बालाजी विश्वनाथ भट्ट समाधी ( सिद्धेश्वर कॉलनी )
९. संत सोपानदेव मंदिर / समाधी ( सिद्धेश्वर कॉलनी )
१०. सरदार पुरंदरे वाडा ( सिद्धेश्वर कॉलनी )
११. श्री गणेश मंदिर ( सिद्धेश्वर कॉलनी )                  
१२. श्री हनुमान मंदिर ( सिद्धेश्वर कॉलनी )
१३. कुंजीर वाडा ( सिद्धेश्वर कॉलनी )
१४. श्री भैरवनाथ मंदिर ( सिद्धेश्वर कॉलनी )
१५. श्री जुना भैरवनाथ मंदिर ( सिद्धेश्वर कॉलनी )
१६. श्री संगमेश्वर मंदिर ( सिद्धेश्वर कॉलनी )
१७. श्री ( चांग ) वाटेश्वर मंदिर ( भिवाड़ी गाव )
१८. श्री तुळजा भवानी मंदिर
१९. श्री महालक्ष्मी मंदिर
२०. श्री विसावा विठ्ठल मंदिर ( पुरातन मंदिर )
२१. श्री हुतात्मा स्तंभ ( १९२८ )
२२. श्री सिद्धेश्वर मंदिर ( सासवड - पुरंदर मार्ग )
२३. सरलष्कर दरेकर इनामदार वाडा ( अंबाले )
२४. खंडोबा मंदिर
२५. किल्ले जाधवगड ( दिवे )
२६. श्री नारायणेश्वर मंदिर ( पूर गाव - पुरंदर पायथा )

List Of Places 
1. Mastani ( Bai Saheb ) Lake
2. Shri Mastaneshwar Temple
3. Shri Vitthal Statue ( Dive Ghat )
4. Malhargad Fort ( Sonori Village )
5. Sardar Panshe Wada ( Sonori Village )
6. Sarsenapati Baji Pasalkar Samadhi
7. Sardar Godaji Jagtap Samadhi
8. Peshwe Balaji Vishwanath Bhatt Samadhi
9. Saint Sopandev Temple / Samadhi
10. Sardar Purandare Wada
11. Shri Ganesh Temple
12. Shri Hanuman Temple
13. Kunjir Wada
14. Shri Bhairavnath Temple
15. Shri Old Bhairavnath Temple
16. Shri Sangameshwar Temple
17. Shri ( Changa ) Vateshwar Temple
18. Shri Tuljabhawani Temple
19. Shri Mahalakshmi Temple
20. Shri Visawa Vitthal Temple
21. Hutatma Stambh ( 1928 )
22. Shri Siddheshwar Temple
23. Sarlashlar Darekar Inamdar Wada ( Ambale )
24. Khandoba Temple
25. JadhavGad Fort
26. Shri Narayaneshwar Temple

Instagram : @travelwala.chora
Labels:

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

बुधवार पेठ , पुणे / Budhwar Peth, Pune

बुधवार पेठेचा इतिहास , पुणे सन १७०३ मध्ये औरंगजेबाने ही पेठ वसवली. औरंगजेब जेव्हा महाराष्ट्राच्या स्वारीवर होता त्यावेळेस त्याच्या सैन्याचा मुक्काम येथे होता. मुही उत मिलत नावाचा औरंगजेबाचा एक नातू पुण्यात मेला होता त्याच्या स्मरणार्थ म्हणून या पेठेचे नाव औरंगजेबाने मुहीयाबाद असे ठेवले होते. पुण्याचे नाव सुद्धा याच काळात बदलून मुहीयाबाद ठेवण्यात आले. पुढे माधवराव पेशव्यांच्या काळात साधारण सन १७६१ च्या दरम्यान गोविंद श्रीराम खासगीवाले यांच्याकडे या पेठेचे शेटेपण आले आणि त्यांनी या पेठेची पुनर्रचना केली. रस्त्यांचे रुंदीकरण आणि व्यापारी वर्गाला प्रोत्साहन देणे ही कामे खासगीवाले यांनी केली त्यामुळे अल्पावधीतच पुण्यातील एक महत्वाचे व्यापारी केंद्र म्हणून ही पेठ उदयाला आली.  पुढे दुसऱ्या बाजीरावाच्या काळात बुधवार वाडा या पेठेत बांधण्यात आला. नाना फडणीस यांनी बेलबागेत विष्णू मंदिर बांधले. मंदिरांचा मोठा समूह असणारी तुळशीबाग, कोतवाल चावडी आणि तांबडी जोगेश्वरी मंदिर अशी अनेक बांधकामे येथे झाली.  सन १७९५ मध्ये प्रसिद्ध तुळशीबाग मंदिराचे बांधकाम पूर्ण झाले. जवळ ज...
Post a Comment
Read more

सरदार शितोळे वाडा ( कसबा पेठ, पुणे ) / Sardar Shitole Wada ( Kasba Peth, Pune )

सरदार शितोळे वाडा ( कसबा पेठ, पुणे ) या ऐतिहासिक वास्तूचे मूळ मालका राजा राजेंद्र शितोळराजा या सिसोदिया राजघराण्यातील वंशज आहेत. हे घराणे सुमारे बाराशे वर्षापूर्वी उत्तरेकडून येऊन स्थानिक झालेत, अनेक शतके त्यांची देशमुखीचे अखंडित हक्क होते. पुणे परिसरातील पाषाण, लवळे, हडपसर, वानवडी, मांजरी, मोशी यासारख्या सुमारे साडेतीनशे गावांचे ते इनामदार होते. आज २१ व्या शतकात देखील त्या-त्या गावातून जमिनींचे मालक म्हणून शितोळे देशमुखांच्या नोंदी आळतात. पुण्याचा शनिवारवाड्या खालचं भूखंड , ही सरदार शितोळे देशमुखांची शेतजमीन होती. शनिवारवाडा बांधण्यासाठी पेशव्यांना हा भूखंड शितोळे सरकारांनी दिला होता, त्याच्या मोबदल्यात पेशव्यांकडून त्यांना बाणेर व जवळार्जुन येथील जामिनी देण्यात आल्या. पुढे सरदार शितोळे यांच्या जहागिरी मध्यप्रदेशातील होशंगाबाद, शहाजाबाद, खंडवा, सोनपत, पानिपत, नरवर , उज्जैन, गवाल्हेर इत्यादी जिल्ह्यात आणि महाराष्ट्रातील सातारा, पुणे, अहमदनगर, नाशिक या जिल्हयाबरोबरच खानदेशापर्यंत विस्तारल्या होत्या. या घराण्यातील व्यक्तीला या वास्तूत नरसिंहाचा दृष्टांत झाला होता. अर्थात नरस...
Post a Comment
Read more

Bhunga House, Kutch - Gujarat

Bhunga House - Gujarat After the devastating earthquake of 1819, the people of Kutch came up with an innovative circular design of bhungas to minimize the damage to their lives as well as properties. The reworked design of bhungas that is about 200 years old stood very firm during the earthquake of 2001 when it was very close to the epicentre. Bhungas are traditional houses, a unique type of round mud hut identified with the Kutch desert areas of Gujarat. The houses are circular walled with thatched roof. These beautiful houses are built using mud and other locally available materials like clay, bamboo, timber etc. These austere huts are decorated with various embellishments that showcase the life and culture of the people of Kutch. They are mainly found in the desert islands in the northern part of Kutch like Banni and Paccham. These houses are commonly called as ‘Architecture without Architect’ because of the superior architectural knowledge gained by the lo...
Post a Comment
Read more